Pulun Tarihinde Gezinmek: Ankara PTT Pul Müzesi

Ankara’da gezmeniz gereken müzelerden birisi: Ankara PTT Pul Müzesi.

Ulaşımı çok kolay. Ulus metrodan indiğinizde PTT Pul Müzesi‘ne yürüyerek 5 dk’da ulaşabilirsiniz. PTT Pul Müzesi, her gün 17:00’ye kadar da açık.

PTT Pul Müzesi binası; 1933-1934 yılları arasında Avusturyalı mimar Clemens Holzmeister tarafından neo-klasik tarzda inşa edilmiş. Önce uzun yıllar “Emlak ve Eytam Bankası” için, ardından PTT için kullanılmış. Ekim 2013 tarihinden itibaren ise PTT Pul Müzesi olarak kullanılmaya başlanmış. Müzede “Türk Posta ve Haberleşme Tarihi”, “Çocuk Pulları Koleksiyonu”, “Kronolojik Pul Koleksiyonu”, “Tematik Pul Koleksiyonu”, “Dünya Pulları Koleksiyonları” başlıkları altında ülke koleksiyonlarından 4400, dünya koleksiyonlarından 1500 parça pul sergileniyor.

Gitmek isteyenlere, ön bilgi oluşturması amacıyla posta teşkilatı ve pulun tarihi hakkında da bir kaç bilgi aşağıda yer almaktadır:

İlk Posta Teşkilatı

İlk posta teşkilatı Persler tarafından kurulmuş. M.Ö. 546 yılında Persler, Krallığa tabi tüm ülkeleri, baştan başa kat eden bir yol şebekesi ve bu yollar üzerine kurulu düzenli bir posta teşkilatı meydana getirmişler. 111 adet posta istasyonunu kapsayan bu güzergaha “Kral Yolu” adı verilmiş.

ankara ptt pul muzesi 02 - Pulun Tarihinde Gezinmek: Ankara PTT Pul Müzesi

Osmanlı’da Posta Teşkilatı

Posta Teşkilatı’nın kuruluş çalışmaları, I. Abdülmecit döneminde Avrupa’daki yöntemleri bilen Mustafa Sami Efendi öncülüğünde başlamıştır. Kendisinden sonra çalışmaların başına Ahmet Şükrü Bey getirilmiş olup ilerlemiş olan çalışmalar Ahmet Şükrü Bey tarafından tamamlanmıştır. 23 Ekim 1840’da Posta Nezareti resmen kurulmuştur.

Dünyada Basılan İlk Pul

Posta pulu gerçek anlamda ilk defa 1840 yılında İngiltere’de ortaya çıkmış ve kısa zamanda tüm dünyaya yayılmıştır. Posta pulunun mucidi, İngiliz Posta İdaresi’nin posta bakanı Rowland Hill‘dir. Hill,  bu buluşundan dolayı Kraliçe tarafından “Sir” ünvanıyla onurlandırılmıştır. Günümüzde de “Pulun Babası” olarak anılmaktadır.

ankara ptt pul muzesi 03 261x300 - Pulun Tarihinde Gezinmek: Ankara PTT Pul Müzesi

İlk pul, 8 Mayıs 1840 yılında üzerine Hollandalı ressam William Mulradi tarafından yapılan Kraliçe Victoria’nın Portresi bulunan 1 Penny değerindeki “Penny Black” adı ile anılan ünlü siyah bir puldur (Sağda).

Osmanlı İmparatorluğunda İlk Posta Pulu

Osmanlı İmparatorluğunda ilk posta pulu ise Posta Nezareti’nin kuruluşundan 23 yıl sonra Sultan Abdülaziz döneminde 5. posta nazırı Agah Beyin girişimi ile gerçekleşmiş.

İlk Osmanlı pulu üzerinde Darphane-i Amire Baş Mühürcüsü Abdülfettah Efendiile Eksercioğlu Agah Efendi‘nin büyük emeği vardır. Tuğra ve desenler onlar tarafından yapılmış olup, ilk pul beyaz kağıt üzerine siyah taş baskı ile hazırlanmış, üzerine süngerle boya şekilmiş, teker teker analin boya ile renklendirilmiştir. Resim kullanılmadığından Sultan Abdülaziz’in imzasını temsil eden tuğrası ile ince motifler vardır.  Bu nedenle “Tuğralı Pullar” adı verilmiştir. Tuğranın altında  bir hilal içinde “Devlet-i Aliyeyi Osmaniye” yazısı bulunmaktadır.

ankara ptt pul muzesi 01 - Pulun Tarihinde Gezinmek: Ankara PTT Pul Müzesi

Telgrafın İcadı

1837 yılında telgraf makinesini icat ederek iletişim alanında büyük bir çığır açan Amerikalı Samuel Morse, bugün Morse Alfabesi adıyla anılan alfabenin mimarıdır.

1843’de Washington – Baltimore arasındaki ilk hattı kurmasıyla birlikte telgraf, dönemin en hızlı haberleşme vasıtası olarak kullanılmaya başlamıştır.

İlk optik telgraf ise 22 Mart 1792‘de tamamlanmış, 1793 yılında Fransa’da 85 km’lik bir hat kurularak hayata geçirilmiştir.

Osmanlı’da İlk Resmi Telgraf Denemesi

Osmanlı’da ilk resmi telgraf denemesi, 8 Ağustos 1847’de Sultan Abdülmecit tarafından yapılmıştır. İlk mesaj da Sultan Abdülmecit tarafından çekilmiştir.

Mesaj “Fransız Gemisi Geldi mi?” ve “Avrupa’dan ne haber?” olmuştur. O zamanki ahşap sarayın üst katındaki taht odasından alt kattaki bir odaya hat çekilmiş, telgraf aletini bizzat Padişah kullanmıştır.

Benim PTT Pul Müzesi‘nden edindiğim bilgiler bu kadar. İlginizi çektiyse, keyifli gezmeler.

Bahar PAÇACIOĞLU

One comment

  1. Daha önce gitmiştim ama şimdi bilgilerim tazelendi kaçırdığım ayrıntıları yakaladım bu yazıyla teşekkürler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir